Ετοιμότητα: Δεν είναι θέμα γνώσης αλλά ψυχικής/πνευματικής κατάστασης

Ετοιμότητα: Δεν είναι θέμα γνώσης αλλά ψυχικής/πνευματικής κατάστασης

Ετοιμότητα: Δεν είναι θέμα γνώσης αλλά ψυχικής/πνευματικής κατάστασης

By Dr. DanGartrell

Παλιότερα πιστεύαμε ότι τα παιδιά ήταν έτοιμα για το νηπιαγωγείο, όταν μπορούσαν να πουν ΑΒΓ, να μετράνε, να ξεχωρίζουν τα χρώματα, και να γράφουν το όνομα τους. Η ετοιμότητα ήταν πάντα κάτι πιο σύνθετο από αυτό, και η νέα έρευνα του εγκεφάλου μας βοηθά να καταλάβουμε τι είναι πραγματικά η ετοιμότητα . Η Ετοιμότητα δεν σημαίνει απλά ότι έχεις τις βασικές ακαδημαϊκές γνώσεις. Ετοιμότητα  σημαίνει ότι ένα παιδί έχει μια θετική στάση και αυτοπεποίθηση ως προς τη διαδικασία της μάθησης: μια υγιή ψυχική/πνευματική κατάσταση.

Πώς οικογένειες βοηθούν τα παιδιά τους να αποκτήσουν αυτήν την ψυχική/πνευματική κατάσταση; Με το να ανταποκρίνονται σε όλους τους τομείς της ανάπτυξης των παιδιών τους-σωματική, συναισθηματική, κοινωνική, πολιτιστική, γλωσσική και γνωστική (σκέψη). Τα παιδιά γεννιούνται με μια μεγάλη ικανότητα για να μάθουν και να αναπτυχθούν — διαφορετικά είδη ικανοτήτων, αλλά ικανότητες που μεμονωμένα και από κοινού αποτελούν το θαύμα της ανθρωπότητας.

Οι ενήλικες κάνουν ότι καλύτερο για τα παιδιά τους όταν καλλιεργούν αυτή την ανεκδήλωτη δυναμικότητα αντί να την αγνοούν, να την απορρίπτουν ή να προσπαθούν να την εκπαιδεύσουν. Η υγιής ανάπτυξη μαζί με τη σχολική ετοιμότητα, είναι αποτέλεσμα της ασφαλούς σχέσης και της σχέσης ανταπόκρισης μεταξύ παιδιού και ενήλικα. Οι παρακάτω οκτώ γονικές πρακτικές καλλιεργούν στα παιδιά τη δυνατότητα και τη προθυμία να μάθουν.

1. Να υπάρχουν συζητήσεις επαφής με το παιδί σας κάθε μέρα. Μία συνομιλία επαφής είναι μερικές στιγμές χρόνου που μοιράζεστε εσείς με το παιδί σας. Συνομιλίες επαφής μπορεί να συμβούν ανά πάσα στιγμή, μέρα ή νύχτα — συχνά όταν διαβάζεται μαζί , αλλά και όταν του κάνετε μπάνιο, του αλλάζετε τη πάνα, πάτε ένα περίπατο, οδηγάτε το αυτοκίνητο, ή όταν το παιδί σας έρχεται προς το μέρος σας. Όταν αποφασίσετε να έχετε μια συνομιλία επαφής , σταματήστε αυτό που κάνετε. Ακούστε, ενθαρρύνετε και συμπαρασταθείτε. Μην κάνετε κήρυγμα, μην συμπεριφέρεστε σαν δάσκαλος, μην φωνάζετε." Μάθετε περισσότερα για το παιδί σας και βοηθήστε το να μάθει περισσότερα για εσάς, ως ενήλικας και παιδί μέσα σε μία οικογένεια που μοιράζεστε.

Η συνομιλία επαφής αναπτύσσει υγιές συναισθηματικό δέσιμο μεταξύ ενήλικα και παιδιού όσο τίποτα άλλο. Συντελεί στην ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης του παιδιού, των κοινωνικών, γνωστικών και γλωσσικών ικανοτήτων.  Εάν οι συνομιλίες επαφής πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια μιας σωματικής δραστηριότητας ενισχύουν και την σωματική ανάπτυξη.

Προσχολικής ηλικίας παιδί μέσα στο αυτοκίνητο τη νύχτα: «το φεγγάρι μας ακολουθεί!»

Ενήλικας (χαμογελώντας ): «Αναρωτιέμαι πού πηγαίνει.»

Παιδί: «Στο σπίτι μας, φυσικά. Του φεγγαριού του αρέσει στο σπίτι μας.»

Ενήλικας: «Είναι ωραίο να έχεις ένα σπίτι που είναι αρεστό.»

 Παιδί: «Ναι.» (Χαμογελά, συνεχίζει να κοιτά το φεγγάρι).

Σε λίγα χρόνια, αυτό το παιδί θα καταλάβει ότι το φεγγάρι φαινόταν ότι ακολουθούσε το αυτοκίνητο. Αλλά αυτή τη στιγμή, δεν είναι απαραίτητο να γίνει διόρθωση αυτής της αντίληψης.  Αυτό που είναι σημαντικό είναι μια ποιοτική στιγμή που το παιδί τη μοιράζεται μαζί σας ενώ αρχίζει να ερμηνεύει πράγματα για τον κόσμο και τους ανθρώπους που ζουν σε αυτόν. Η συνομιλία επαφής δεν χρειάζεται να κρατά πολύ χρόνο, αλλά να συμβαίνει κάθε μέρα.

2. Αναγνωρίστε ότι οι ικανότητες συλλογισμού του παιδιού μόλις αρχίζουν να αναπτύσσονται. Η ικανότητα επίλυση προβλημάτων και οι ικανότητες συλλογισμού, αυτό που κάποιοι καλούν εκτελεστική λειτουργία, αρχίζουν να αναπτύσσονται στον εγκέφαλο σε ηλικία περίπου 3 ετών. Αυτές οι ικανότητες, συμπεριλαμβανομένης της ικανότητας κατανόησης περίπλοκων καταστάσεων, διαχείρισης απόψεων άλλων, και προσήλωσης σε αυτό που κάνω, είναι σε εξέλιξη ανάπτυξης στην πρώιμη ενήλικη ζωή.

Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι τα μικρά παιδιά δεν σκέπτονται όπως οι ενήλικες. Τα μικρά παιδιά δεν έχουν την ίδια κατανόηση της πραγματικότητας όπως οι ενήλικες, και βλέπουν τα πράγματα από τη δική τους άποψη (συχνά γοητευτική). Θυμάστε το μικρό παιδί που είπε, «το φεγγάρι μας ακολουθεί.»  Σε αυτή τη περίπτωση, η απάντηση του ενήλικα είναι να σχολιάσει, "Αναρωτιέμαι γιατί," και να απολαύσει τη δημιουργική σκέψη του παιδιού. Βοηθώντας το παιδί να συνδυάζει/συσχετίζει και να μην ελέγχει γεγονότα, αναπτύσσεται ο εγκέφαλος του.

3. Σκεφτείτε τις συγκρούσεις μικρών παιδιών σαν λανθασμένες συμπεριφορές και όχι σαν ανυπακοή/κακή συμπεριφορά.  Ένα τριών ετών παιδί έχει 36 μήνες εμπειρία ζωής. Ένα πέντε χρονών παιδί έχει μόνο 60 μήνες εμπειρία ζωής. Είναι λάθος για τους ενήλικες να σκέφτονται ότι τα παιδιά είναι ανυπάκουα γιατί   "ξέρουν καλύτερα" και επιλέγουν να κάνουν λάθος. Δεν είναι κακά. Έχουν εμπειρία μόνο λίγων  μηνών!

Εμείς σαν ενήλικες δεν ξέρουμε πάντα  πώς  μπορούμε να "συμπεριφερθούμε καλύτερα." Προσπαθούμε μια ζωή να εκφράσουμε έντονα συναισθήματα με τέτοιο τρόπο τέτοιο ώστε να μη πληγώνουμε. Τα μικρά μόλις αρχίζουν να μαθαίνουν αυτή τη περίπλοκη ικανότητα. Τα παιδιά έχουν συγκρούσεις και ισχυρές διαφωνίες με τους άλλους, γιατί  δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη η ανάπτυξη του εγκεφάλου τους και έχουν περιορισμένη εμπειρία που σημαίνει ότι δεν έχουν μάθει ακόμα πώς να συμπεριφέρονται πιο ώριμα

Θεωρείστε ότι συμπεριφορές που συνήθως χαρακτηρίζονται σαν κακές συμπεριφορές είναι λάθος συμπεριφορές . Ένας τρόπος να σκεφτείτε για ένα λάθος είναι σαν μια λανθασμένη κρίση που μπορεί να προκαλέσει ή να συμβάλει σε μία σύγκρουση. Όπως όλοι μας, τα παιδιά κάνουν λάθη. Τα μικρά παιδιά κάνουν περισσότερα λάθη γιατί είναι πρωτάρηδες σε αυτή τη διαδικασία μάθησης. Έχουν ακόμη να αποκτήσουν εμπειρίες που χρειάζονται για να αποφύγουν, επιλύσουν και να συγχωρήσουν τις συγκρούσεις.

4. Όταν τα παιδιά έχουν σφοδρές συγκρούσεις, οι ενήλικες πρέπει να τα εκπαιδεύουν αντί να τα τιμωρούν. Η έρευνα δείχνει ότι η τιμωρία - προκαλεί πόνο και δοκιμασία σαν αποτέλεσμα για κάτι που ένα άτομο έχει κάνει — βλάπτει την ανάπτυξη του υγιούς εγκέφαλου. Η τιμωρία οδηγεί στην απελευθέρωση των ορμονών του στρες, και συγκεκριμένα  της κορτιζόλης και της αδρεναλίνης, που στη συνέχεια "χύνεται γύρω από " τον εγκέφαλο των παιδιών.

Ειδικά όταν οι αντιδράσεις στρες συνεχίζονται, τα παιδιά αρχίζουν να αισθάνονται ότι απειλούνται ακόμη και σε μη απειλητικές καταστάσεις. Σαν αντίδραση στις απειλές,  τα παιδιά καταφεύγουν σε μοτίβα  συμπεριφοράς πάλης-ή-φυγής. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα παιδιά συχνά παρουσιάζουν επιθετικότητα (στο μυαλό τους νομίζουν ότι υπερασπίζονται τον εαυτό τους) και εμπλέκονται  σε καταστάσεις με περισσότερα προβλήματα. Τα παιδιά που φοβερίζουν, δείχνουν επιθετικότητα για να επιβάλλουν τη θέληση τους απέναντι στις συνθήκες ζωής που τις βλέπουν σαν πρόκληση.

Έτσι το αποτέλεσμα της τιμωρίας εμποδίζει τα παιδιά να μάθουν τις κοινωνικές δεξιότητες που όλοι θέλουμε να μάθουν. Ένα κύκλος στρες, αταξίας, τιμωρίας, και περισσότερου στρες, ξεκινώντας από τη προσχολική ηλικία, μπορεί να προκαλέσει προβλήματα σε ένα άτομο για όλη του τη ζωή.

5. Δίδαξε, μην τιμωρείς. Οι συγκρούσεις έχουν συνέπειες. Υπάρχουν συνέπειες για τα παιδιά όταν κάνουν λάθη και προκαλούν μεγάλες συγκρούσεις, καθώς και για τους ενήλικες. Η συνέπεια για έναν ενήλικο είναι να διδάξει στο παιδί ένα άλλο τρόπο να συμπεριφέρεται — πώς να εκφράζει έντονα συναισθήματα με τρόπο που δεν είναι επιβλαβείς. Η συνέπεια για ένα παιδί είναι η κατανόηση της προσδοκίας του ενηλίκου ότι αυτό πρέπει να μάθει ένα καλύτερο τρόπο για να συμπεριφέρεται.

Ο στόχος είναι αντί τα παιδιά να χτυπάνε και να φωνάζουν, να χρησιμοποιούν πιο αποδεκτές μεθόδους, όπως να λένε , “Είμαι θυμωμένος!” (Απλώς μην περιμένετε το παιδί σας να μάθει αυτή την ικανότητα μέσα σε ένα βράδυ. Το να εκφράζεις έντονα συναισθήματα με λιγότερους επώδυνους τρόπους είναι μια συνεχή διαδικασία ακόμη και για τους ενήλικες).

Πάντα, το πρώτο βήμα όταν τα παιδιά έχουν συγκρούσεις, είναι να φροντίσουμε αυτόν που έχει πληγωθεί, μετά να ηρεμήσουμε όλους, συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μας. Ένα διάλειμμα απομακρύνοντας τα παιδιά από την κατάσταση, μπορεί να είναι σημαντικό ώστε να βοηθήσει και τα μεγάλα μέλη της οικογενείας να ηρεμήσουν. Αυτό δεν είναι το γνωστό διάλειμμα (time out) που απομακρύνεις τα παιδιά μόνα τους ώστε να ηρεμήσουν και να διαχειριστούν μόνα τους τη κατάσταση.  Απλώς είναι ένα διάλειμμα που θα βοηθήσει όλους να ηρεμήσουν, να συζητήσουν για το τι έχει συμβεί και να μάθουν καλύτερους τρόπους να αντιμετωπίσουν τη κατάσταση την επόμενη φορά.

Απαιτεί πολύ και δύσκολη δουλειά για τους ενήλικες να διδάσκουν και να μην τιμωρούν. Οι προσπάθειες δεν χρειάζεται να είναι τέλειες αλλά να είναι ειλικρινείς και καλοπροαίρετες. Οι ενήλικες που καθοδηγούν πρέπει να είναι σταθεροί όταν χρειάζεται – αλλά σταθεροί και φιλικοί, όχι σκληροί και αναποτελεσματικοί. Πρέπει να προσπαθήσουμε, δίνοντας τον καλύτερο μας εαυτό,  για να διαμορφώσουν τις ικανότητες με τις οποίες αντιλαμβάνονται και εξηγούν τον κόσμο τα παιδιά μας. Εάν τα παιδιά γνωρίζουν ότι τα αγαπάμε, ακόμη και αν οι οδηγίες καθοδήγησης δεν είναι τέλειες, όχι μόνο μπορούν αλλά πραγματικά δουλεύουν. Η καθοδήγηση αποτελούν την βάση πάνω στην οποία τα παιδιά μας θα χτίσουν μια ψυχική/πνευματική ισορροπία.

6.Χρησιμοποιήστε συζητήσεις καθοδήγησης. Διαφέρει από το αρχαίο όρο –διάλεξη, η συζήτησε με καθοδήγηση σημαίνει μιλάω μαζί και όχι μιλάω στο παιδί για μια σύγκρουση. Σε μια συζήτηση καθοδήγησης, ο ενήλικας ενεργεί σαν σταθερός αλλά φιλικός καθοδηγητής,  μιλώντας με τα παιδιά, αφού όλοι έχουν ηρεμήσει.

Χρησιμοποιώντας συζητήσεις καθοδήγησης, αναγνωρίζεις πρώτα την προσπάθεια ή την πρόοδο της συναισθηματική αυτοσυγκράτηση που το παιδί σου μπορεί να έχει χρησιμοποιήσει.  Το παιδί σας για να σας ακούσει, θα πρέπει να μεταφέρεται το μήνυμα στο παιδί σας ότι δουλεύεται μαζί του και όχι εναντίον του. Προσπαθήστε να δώσε τε στο παιδί σας να κατανοήσει τα συναισθήματα κάθε ατόμου κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Συζητήστε με το παιδί σας τι θα μπορούσαν να είχε κάνει αντί για αυτό, τι μπορεί να γίνει διαφορετικά την επόμενη φορά, και πώς το παιδί σας θα μπορούσε να βοηθήσει το άλλο άτομο να αισθανθεί καλύτερα.

Δεν είναι χρήσιμο να επιδιώξετε να ζητήσει συγνώμη. Αντ’ αυτού, όταν είναι έτοιμο, ρωτήστε το πώς μπορεί να κάνει τα πράγματα καλύτερα. Τα περισσότερα παιδιά ξεχνούν πολύ πιο εύκολα από τους ενήλικες. Απλώς χρειάζονται λίγο χρόνο να ηρεμήσουν και να καταλάβουν τι συνέβη. Αποκατάσταση και συμφιλίωση είναι σημαντικοί λόγοι για τη χρήση καθοδήγησης. Μας βοηθούν να θυμόμαστε ότι κάθε άτομο είναι σημαντικό μέλος της οικογένειας , ακόμη και αν κάνουν λάθη.

7. Κάνετε οικογενειακές συναντήσεις για να συζητάτε και να κατανοείτε τα προβλήματα που επαναλαμβάνονται. Ο σκοπός των οικογενειακών συναντήσεων αποσκοπεί στο να διδάξει ότι οι διαφορές μπορούν να συζητηθούν με πολιτισμένο τρόπο, καθώς και ότι τα μέλη της οικογένειας μπορούν να εργαστούν μαζί για να αντιμετωπίσουν δυσκολίες και να λύσουν προβλήματα.

Είσαι ο καθοδηγητής.  Μέσα σε μια οικογενειακή συνάντηση γνωρίζεις τι θέλεις να διαπραγματευτείς και τι δεν θέλεις. (Πρέπει να υπάρχει κάποιος λόγος για τη συνάντηση ειδάλλως γιατί να γίνει). Το κλειδί επιτυχίας σε μία οικογενειακή συνάντηση είναι το εξής: Καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει τη δική του γνώμη, αλλά είναι σημαντικό να γίνεται με σεβασμό. Όσο αφορά τις συζητήσεις καθοδήγησης, άρχισε και τελείωσε τις συναντήσεις με θετικό τρόπο – ευχαριστώ για τη συμμετοχή σας και αναγνώρισε τη προσπάθεια, τη πρόοδο και την ενότητα της οικογένειας.

Οι οικογενειακές συναντήσεις δεν είναι πάντα δημοφιλής, παρά μόνο όταν ο ενήλικας δίνει έμφαση στο αμοιβαίο σεβασμό σαν κατευθυντήρια γραμμή, οι συναντήσεις μπορούν να μειώσουν, να αποτρέψουν, και να επιλύσουν έντονα συναισθηματικά θέματα, ακόμη και με μικρά παιδιά. Οι οικογενειακές συναντήσεις βοηθούν στη συζήτηση των οικογενειακών προβλημάτων και στην επίλυση τους, παρά να αφήνεις να διαιωνίζονται τα προβλήματα μέσα στο δωμάτιο.

8. Εμείς οι ενήλικες (ακόμη) κάνουμε λάθη. Το να είσαι ο γονιός και συγχρόνως ο καθοδηγητής που ενδιαφέρεται και είναι θετικός, είναι το δυσκολότερο πράγμα στο κόσμο. Όταν κάνουμε λάθη με τη συμπεριφορά μας, χρειάζεται να συγχωρούμε τους εαυτούς μας, να συγχωρούμε τους άλλους που συμμετέχουν, και μαθαίνουν μέσα από τα λάθη.

Σημειώστε όμως, ότι όταν ένα μέλος της οικογένειας κάνει πολλά λάθη, έχει πολλές συγκρούσεις-θεωρήστε αυτό σαν έκκληση για βοήθεια. Μερικές φορές οικογένειες χρειάζονται βοήθεια από κάποιο εξωτερικό σύμβουλο. Αυτό είναι οκ. Αυτό το δύσκολο βήμα μπορεί να ανοίξει την πόρτα για μια καλύτερη ζωή για όλη την οικογένεια και να βοηθήσει τα παιδιά να προοδεύσουν ως προς το τι θέλουμε να μάθουν και να γίνουν.

Για εμένα στη τελική ανάλυση η ερώτηση είναι : Καθώς τα παιδιά μας μεγαλώνουν, τι θέλουμε εμείς να κάνουν όταν κάποιος τους εκφοβίζει ή τους πιέζει να τυραννήσουν κάποιον άλλο, ή να πειραματιστούν με το αλκοόλ, τα ναρκωτικά, το σεξ, τον βανδαλισμό? Εάν η απάντηση είναι να έρθουν σε εμάς για καθοδήγηση, τότε πετύχαμε το σκοπό μας. Είναι δύσκολο να γνωρίζεις πώς να ανταποκριθείς στις δύσκολες ερωτήσεις της ζωής, αλλά οι καλές σχέσεις με τα παιδιά σου, αρχίζουν από όταν είναι βρέφη, και μας παρατηρούν.

Η Ετοιμότητα είναι ψυχική/πνευματική κατάσταση

Η έρευνα δείχνει ότι το καλύτερο πράγμα για να προετοιμάσουμε τα παιδιά μας για το σχολείο είναι το να δημιουργήσουμε και να διατηρήσουμε μια θετική σχέση μαζί τους. Τα παιδιά που αισθάνονται ασφαλή δέσιμο με τα μέλη της οικογένειας, θεωρούν τους εαυτούς τους άξια μέλη της οικογένειας. Με τη συνεχή οικογενειακή υποστήριξη, μπορούν να χειριστούν τις απογοητεύσεις, την αμηχανία, την πίεση, τις επιτυχίες που συναντούν στη ζωή τους. Τα παιδιά που είναι δεμένα με την οικογένεια τους είναι ικανά να κάνουν φίλους, να δουλέψουν με τους άλλους, να λύσουν προβλήματα με δημιουργικό τρόπο, να μάθουν, και να επιτύχουν. Το καλύτερο μέσο πρόβλεψης για την επιτυχία των παιδιών στο σχολείο αλλά και στη ζωή είναι ο εγκέφαλος που αναπτύσσεται με θετικό/υγιή τρόπο, σαν αποτέλεσμα του συναισθηματικού δεσμού με την οικογένεια τους, και ειδικά με τους γονείς τους.


Note: Many of these ideas first appeared in Dan's four books and his column, Guidance Matters, which is published in the magazine Young Children. The five children in Dan and Julie's blended family are between 35 and 46 years old. Their 11 grandchildren range from age 8 to 23. (Dan brings photos to all events.)

Dr. Dan Gartrell, Professor Emeritus, Bemidji State University
dgartrell@bemidjistate.edu