Ανάπτυξη της γλώσσας και του γραμματισμού

Ανάπτυξη της γλώσσας και του γραμματισμού

Η προσχολική ανάπτυξη της γλώσσας και του γραμματισμού (εκμάθηση ανάγνωσης και γραφής) ξεκινά στα τρία πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού και είναι άμεσα συνδεδεμένη με τις πρώτες εμπειρίες του με βιβλία και ιστορίες. Η σχέση που έχουν τα παιδιά με εκπαιδευτικό υλικό όπως τα βιβλία, το χαρτί, τα μολύβια αλλά και με τους ενήλικες αποτελούν τα βασικά θεμέλια για να κατακτήσουν την γλώσσα, τις δεξιότητες της γραφής και της ανάγνωσης. Αυτή η σχετικά πρόσφατη κατανόηση της ανάπτυξης του γραμματισμού σε νεαρή ηλικία έρχεται να προστεθεί στις πρόσφατες έρευνες, υποστηρίζοντας τον κρίσιμο ρόλο που κατέχουν οι εμπειρίες σε αυτή την ηλικία στην διαμόρφωση της ανάπτυξης του εγκεφάλου. Γνωρίζουμε ότι τα παιδιά αποκτούν σπουδαίες γνώσεις της γλώσσας και των δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής πολύ πριν πάνε σχολείο. Τα παιδιά μαθαίνουν να μιλούν, να διαβάζουν και να γράφουν μέσω κοινωνικών γλωσσικών εμπειριών καθώς συναναστρέφονται με ενήλικες και με μεγαλύτερα παιδιά, με βιβλία και άλλα εκπαιδευτικά υλικά  όπως περιοδικά, μαρκαδόρους και χαρτιά. Με λίγα λόγια, η έρευνα σχετική με τον γραμματισμό σε νεαρή ηλικία σημειώνει ότι:

  • Η γλώσσα, η γραφή και η ανάγνωση αναπτύσσονται συγχρόνως και είναι στενά συνδεδεμένες
  • Η ανάπτυξη του γραμματισμού στην προσχολική ηλικία αποτελεί μια συνεχή αναπτυξιακή διαδικασία που αρχίζει στα πρώτα χρόνια της ζωής
  • Οι δεξιότητες του γραμματισμού σε νεαρή ηλικία αναπτύσσονται μέσα από θετική επικοινωνία με τους άλλους ανθρώπους και με εκπαιδευτικό υλικό.

 Ο γραμματισμός στην προσχολική ηλικία δεν σημαίνει δυνατότητα ανάγνωσης σε νεότερη ηλικία.

Η πρόσφατη κατανόηση μας για την ανάπτυξη της γλώσσας και του γραμματισμού σε προσχολική ηλικία, μας έχει εφοδιάσει με νέους τρόπους που μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να μάθουν να μιλούν, να διαβάζουν και να γράφουν.  Αλλά δεν συνηγορεί στην "διδασκαλία της ανάγνωσης" σε μικρότερη και ακόμη πιο μικρή ηλικία. Επίσημες οδηγίες που ωθούν τα βρέφη και τα νήπια σε επίτευξη μοντέλων γνώσεων ενηλίκων (π.χ.  η επιτυχής γραφή και ανάγνωση λέξεων) δεν είναι αναπτυξιακά κατάλληλες. Η θεωρία του γραμματισμού σε προσχολική ηλικία τονίζει το φυσικότερο ξετύλιγμα των δεξιοτήτων που αποκτάται μέσα από την απόλαυση διαβάσματος ενός βιβλίου, από τις σημαντικές θετικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μικρών παιδιών και των ενηλίκων και από τον κρίσιμο ρόλο της γνώσης-πλούσιες εμπειρίες. Επίσημες οδηγίες που να απαιτούν από μικρά παιδιά που δεν είναι αναπτυξιακά έτοιμα να διαβάσουν δεν είναι παραγωγικές και είναι δυνητικά επιζήμιες για τα παιδιά, που μπορούν να αρχίσουν να συνδέουν την ανάγνωση και τα βιβλία με την αποτυχία.

 Τι μπορούν τα βρέφη και τα νήπια να κάνουν – Αρχές Συμπεριφοράς γραμματισμού σε νεαρή ηλικία

Οι δεξιότητες που απαιτούνται για την ανάπτυξη του γραμματισμού σε νεαρά ηλικία πρέπει να εστιάζουν σε προγράμματα σχετικά με την γλώσσα και με την γνώση σε νεαρή ηλικία. Εστιάζοντας στη σημασία των πρώτων 5 χρόνων του παιδιού, δίνουμε ένα νέο νόημα στην σχέση που έχουν τα παιδιά με τα βιβλία και τις ιστορίες. Εξετάζοντας την ανάπτυξη του γραμματισμού σε νεαρή ηλικία ως μία δυναμική αναπτυξιακή διαδικασία, μπορούμε να δούμε την σχέση (την έννοια) μεταξύ ενός νηπίου βάζοντας ένα βιβλίο στο στόμα, μεταξύ ενός δίχρονου και της χρήση του με το βιβλίο και της πεντάχρονης με το γύρισμα της σελίδας ενός βιβλίου.. Μπορούμε να δούμε ότι τα πρώτα τρία έτη, η εξερεύνηση και το παιχνίδι με τα βιβλία, το τραγούδι παιδικών τραγουδιών, η αναγνώριση λέξεων, το άκουσμα ιστοριών, το μουτζούρωμα, είναι πραγματικά τα δομικά στοιχεία της ανάπτυξης της γλώσσας και του γραμματισμού.

Συμπεριφορές γραμματισμού σε προσχολική ηλικία

Βρέφη 0-6 μηνών

  • Βιβλία με απλές, μεγάλες φωτογραφίες η σχέδια με φωτεινά χρώματα.
  • Βιβλία από σκληρό χαρτόνι ή βιβλία που διπλώνουν και στηρίζονται στην κούνια
  • Πάνινα ή από βινύλιο βιβλία με απλές εικόνες ανθρώπων ή γνωστών αντικειμένων που  μπορούν να πλυθούν ή να τα πάρετε στο μπάνιο του.

Νήπια 6-12 μηνών

  • Βιβλία από χοντρό χαρτί με φωτογραφίες άλλων μωρών.
  • Πολύχρωμα βιβλία από σκληρό χαρτόνι που μπορούν να αγγίξουν και να γευτούν.
  • Βιβλία με εικόνες όμοιων αντικειμένων όπως μπάλες και μπουκάλια.
  • Βιβλία με σελίδες από χοντρό χαρτί που μπορούν να διπλωθούν ή ανοίξουν στην κούνια ή σε μια κουβέρτα.
  • Βιβλία από πλαστικό ή βινύλιο για την ώρα του μπάνιου.
  • Υφασμάτινα βιβλία που μπορούν να πλυθούν, που τα αγκαλιάζουν ή τα βάζουν στο στόμα.
  • Μικρά πλαστικά άλμπουμ με φωτογραφίες της οικογένεια και των φίλων.

Μικρά παιδιά 12-24 μηνών

  • Βιβλία με χοντρές σελίδες που μπορούν να μεταφέρουν..
  • Βιβλία με φωτογραφίες παιδιών που κάνουν παρόμοια πράγματα με αυτά όπως να κοιμούνται ή να παίζουν.
  • Βιβλία για την ώρα του ύπνου.
  • Βιβλία που μιλούν για το "γεια σου " και το "αντίο".
  • Βιβλία με πολύ λίγες λέξεις σε κάθε σελίδα.
  • Βιβλία με απλές ομοιοκαταληξίες ή προβλεπόμενο κείμενο.
  • Βιβλία με ζώα όλων των μεγεθών και σχημάτων

Παιδιά 2-3 ετών

  • Βιβλία με απλές ιστορίες.
  • Βιβλία με απλή ομοιοκαταληξία που μπορούν να τα απομνημονεύσουν.
  • Βιβλία για την ώρα του ύπνου..
  • Βιβλία σχετικά με το μέτρημα, την αλφάβητο, τα σχήματα ή τα μεγέθη.
  • Βιβλία με ζώα, με οχήματα, με δραστηριότητες για παιχνίδι
  • Βιβλία με τους αγαπημένους χαρακτήρες από την τηλεόραση.
  • Βιβλία που μιλούν για το "γεια σου " και το "αντίο".

Μοιραστείτε ιστορίες και βιβλία

Διάβασε ή μοιραστείτε ιστορίες την ώρα που πάει για ύπνο ή στο λεωφορείο..

Διασκεδάστε

Τα παιδιά μπορούν να μάθουν από εσάς ότι τα βιβλία είναι διασκέδαση, η οποία είναι ένα σημαντικό στοιχείο στην εκμάθηση του διαβάσματος.

Λίγα λεπτά είναι αρκετά – Μην ανησυχείτε εάν δεν τελειώσετε την ιστορία.

Τα μικρά παιδιά μπορούν να καθίσουν για λίγα λεπτά για να ακούσουν μία ιστορία, αλλά καθώς μεγαλώνουν, θα μπορούν να καθίσουν περισσότερη ώρα.

Μιλήστε ή Τραγουδήστε με τις εικόνες

Δεν χρειάζεται μόνο να διαβάζεται τις λέξεις για να πείτε μία ιστορία.

Αφήστε τα παιδιά να γυρίζουν τις σελίδες

Τα μωρά χρειάζονται βιβλία από χοντρό χαρτόνι και την βοήθεια σας για να μπορούν να γυρίσουν τις σελίδες αλλά εάν τρίχρονο μπορεί μόνο του. Θυμηθείτε, είναι εντάξει αν παραλείψουν σελίδες.

Δείξτε στα παιδιά το εξώφυλλο

Εξηγήστε ποιο είναι το θέμα της ιστορίας.

Δείξτε στα παιδιά τις λέξεις

Δείξτε με το δάχτυλο σας τις λέξεις που διαβάζεται από αριστερά προς τα δεξιά..

Κάντε την ιστορία να φαίνεται αληθινή (δραματοποίηση)

Χρησιμοποιείστε διαφορετικές φωνές για τους χαρακτήρες της ιστορίας και χρησιμοποιείστε κινήσεις του σώματος καθώς την διαβάζεται.

Κάντε την ιστορία προσωπική

Μιλήστε για την δική σας οικογένεια, κατοικίδια ή την γειτονιά όταν διαβάζεται για άλλους μέσα στην ιστορία.

Κάνετε ερωτήσεις για την ιστορία και αφήστε το παιδί να κάνει ερωτήσεις και αυτό!

Χρησιμοποιείστε την ιστορία σαν βάση για συζήτηση. Μιλήστε για παρόμοιες δραστηριότητες και αντικείμενα.

Αφήστε τα παιδιά να πουν την ιστορία

Παιδιά ηλικίας τριών ετών μπορούν να απομνημονεύσουν μια ιστορία και πολλά παιδιά αγαπούν να είναι δημιουργικά καθώς αφηγούνται.

 

 

Source: BrainWonders & Sharing Books with Babies