Τα νήπια και το διάβασμα

Τα νήπια και το διάβασμα

O Νίκος πρόσφατα αγόρασε κάρτες με τα γράμματα της αλφαβήτου για την 18-μηνών κόρη του. Ο Νίκος πιστεύει ότι χρησιμοποιώντας τις κάρτες θα μάθει την κόρη του να διαβάζει. Είναι όμως οι κάρτες αυτές ή άλλα εκπαιδευτικά παιχνίδια που βοηθούν στην απομνημόνευση, ο κατάλληλος τρόπος να προετοιμάσεις ένα νήπιο για διάβασμα;

Η Απομνημόνευση δεν ΕΙΝΑΙ το βασικό συστατικό για το διάβασμα

Οι γονείς βλέπουν πολλές διαφημίσεις που  τους υπόσχονται ότι τα παιδιά τους μπορούν να γίνουν οι μελλοντικοί Αϊνστάιν με τον κατάλληλο συνδυασμό εκπαιδευτικών παιχνιδιών και DVD. Είναι γεγονός ότι είναι αρκετά εύκολο οι γονείς να παραπλανηθούν από διαφημίσεις νέων προϊόντων που υπόσχονται να κάνουν τα παιδιά τους εξυπνότερα. Επειδή πολλά από αυτά τα προϊόντα εστιάζουν στην απομνημόνευση, οι γονείς μπορεί να πεισθούν ότι η απομνημόνευση παίζει σημαντικό ρόλο για τα παιδιά τους.

Το πιο σημαντικό είναι ο ιδιαίτερος πλούτος της γλώσσας

Στην πραγματικότητα, η χρήση των καρτών αυτών δεν αποτελεί αποτελεσματικό τρόπο εκμάθησης της γλώσσας για τα νήπια και οικοδόμησης των γλωσσικών δεξιοτήτων τους. Οι κάρτες αυτές ενθαρρύνουν την απομνημόνευση σε  σύγκριση με τις γλωσσικές δεξιότητες, που ενθαρρύνουν απ’ την πλευρά τους την ικανότητα ανάγνωσης και γραφής. Η στείρα απομνημόνευση είναι χαμηλότερου επιπέδου δεξιότητα σε σύγκριση με τις δεξιότητες που αναπτύσσονται μέσα από σύνθετη χρήση της γλώσσας, που προκύπτει από ουσιαστικές συνομιλίες με τα παιδιά  σχετικές με ιδέες και συναισθήματα. Η απομνημόνευση μπορεί να βοηθήσει μεγαλύτερα παιδιά, όταν μαθαίνουν μαθηματικές έννοιες, καθώς των πιο νεαρών παιδιών ο εγκέφαλος δεν είναι ακόμη έτοιμος ηλικιακά.

Καταρχάς μην υποτιμάτε την αξία της ομιλίας και της ακρόασης

Τα νήπια πρέπει να δουλέψουν με ισχυρές θεμελιώδεις δεξιότητες πριν μάθουν να αναγνωρίζουν τα γράμματα. Τα βασικά συστατικά για την εκμάθηση είναι το εξιστορείν και ιστορείν και η έκθεση σε νέες λέξεις. Η Άννα χρειάζεται να αποκτήσει αυτές τις σημαντικές δεξιότητες προτού να είναι έτοιμη να αναγνωρίζει γράμματα και λέξεις. Για την απόκτηση αυτών των δεξιοτήτων "εργάζεται" κάθε μέρα λέγοντας ιστοριούλες, ακούγοντας τους γονείς και δασκάλους να εισάγουν νέες λεξούλες και σύνθετες γλωσσικές εκφράσεις, ακούγοντας τους να διαβάζουν βιβλία δίνοντας έμφαση στην φωνή τους. Αυτή η καθημερινή επικοινωνία, την βοηθά να κάνει την σύνδεση μεταξύ των λέξεων σε μια σελίδα ή στην ομιλία στην καθημερινότητά της.

Σημαντικές αλληλεπιδράσεις στην επικοινωνία κάνοντας σύνθετη χρήση της γλώσσας, μπορεί να είναι πολύ απλή. Οι γονείς και οι δάσκαλοι της Άννας ενθαρρύνουν την μάθηση της γλώσσας σε αυτή την ηλικία όταν δώσουν προσοχή σε αυτό που κάνει και να κάνουν παρατηρήσεις που συνδέονται με την εμπειρία της. Για παράδειγμα, ο Νίκος (ο πατέρας της Άννας) μπορεί να συζητήσει με την κόρη του για το βραδινό φαγητό που τρώει λέγοντας "Άννα, βλέπω ότι έφαγες όλη τα κομματάκια από την κοτούλα σου που έβαλα στο πιάτο. Τα κομματάκια από την κοτούλα σου κάνουν καλό."  Στην συνέχεια τεντώνει τα χέρια του και λέει,  "Θα σε βοηθήσει να γίνεις μεγάλη και δυνατή!"

Κατά την διάρκεια της ημέρας, ο πατέρας της μπορεί να περιγράψει συναισθήματα, όπως έκπληξη, χαρά, ή λύπη, όπως ενδείκνυται, και μπορεί να δώσει στην Άννα το πλαίσιο που χρειάζεται για να βγάλει νόημα από τις νέες λέξεις που ακούει. Για παράδειγμα, μπορεί να επαναλάβει τις λέξεις που η Άννα χρησιμοποιεί ή να χρησιμοποιήσει τις λέξεις που αντιστοιχούν στις χειρονομίες της.

Με την χρήση ενός πλούσιο λεξιλογίου για να περιγράψει την καθημερινότητα τους, ο Νίκος μπορεί να λέει λέξεις που η Άννα σύντομα θα τις χρησιμοποιήσει.

Η εκμάθηση της γλώσσας: Τι γνωρίζουν και τι μπορούν να κάνουν τα μωρά και τα νήπια

Γνωρίζοντας ότι τα παιδιά μαθαίνουν σε διαφορετικές ηλικίες και στάδια, μπορούμε να βάλουμε ρεαλιστικούς στόχους για τα μικρά μας παιδιά. Αυτοί οι στόχοι οδηγούν τα παιδιά μας να αναπτύξουν τις αρχικές ικανότητες για ανάγνωση και γραφή που θα διαρκέσουν για μια ζωή.

  • Τα παιδιά ηλικίας 18-24 μηνών αρχίζουν να αναγνωρίζουν και να αντιδρούν σε γλωσσικούς ήχους. Αυτός είναι ο λόγος που τα νήπια αρχίζουν να προσέχουν τους ρυθμούς στα τραγούδια και να αναγνωρίζουν τους διαφορετικούς ήχους που κάνουν τα ζώα.  Αναγνωρίζοντας ότι η αγελάδα μουγκρίζει ("μου") και ο σκύλος γαυγίζει  "γαβ", μαθαίνει μέσα σε ένα δομημένο πλαίσιο.
  • Τα παιδιά ηλικίας 18-24 μηνών αρχίζουν να αναπτύσσουν "μιμητική ανάγνωση" . Για παράδειγμα, όταν ο Νίκος διαβάζει το αγαπημένο βιβλίο της Άννας, αυτή συχνά αποτελειώνει τις φράσεις. O Νίκος λέει, "Καφέ αρκούδα, καφέ αρκούδα, τι ……, σταματά και η κόρη του αποτελείωνε την φράση λέγοντας "βλέπεις". Αυτή η συμπεριφορά δείχνει ότι οι γλωσσικές  δεξιότητες της Άννας αναπτύσσονται όπως αναμενόταν για ένα παιδί της ηλικίας της. Οι φαινομενικά απλές δραστηριότητες δημιουργούν τις συνδέσεις στον εγκέφαλο της Άννας και να την βοηθούν να    αναπτύξει τις δεξιότητες που θα  χρειαστεί για να επικοινωνήσει και να μάθει να διαβάζει.

Δοκιμάστε αυτό!

  • Για να βοηθήσετε το παιδί σας να αναπτύξει ένα πλούσιο λεξιλόγιο, δοκιμάστε νέες και ενδιαφέρουσες λέξεις όταν μιλάτε για κάτι οικείο (για παράδειγμα, όχημα αντί για αυτοκίνητο, υπέροχο αντί ωραίο, τεράστιο αντί για μεγάλο).
  • Διαβάστε το αγαπημένο βιβλίο του παιδιού σας και αφήστε το να συμπληρώσει οικείους ήχους (όπως ήχους ζώων) ή φράσεις (όπως γνωστά τραγουδάκια)

Source: Adapted from the Rocking and Rolling column by N. Darling-Kuria, 2012, "What Do You Mean by Reading Readiness?"